«Мне дапамаглі выжыць мае сябры, якія лічылі мяне моцнай…»

Кажуць, нярэдка анкалагічная хвароба цалкам пераварочвае жыццё чалавека, дзеліць яго на дзве часткі: да дыягназу і пасля, змяняе погляды і ўяўленні. У нашай гераіні было крыху не так. Яе погляды на жыццё памяняла, хутчэй, праца з анкалагічнымі хворымі. Але аднойчы наступіў дзень, калі яна захварэла сама…

«Я не саромеюся і не баюся сваёй хваробы»

Ірыне 49 гадоў. Дыягназ «рак малочнай залозы» ёй паставілі два гады таму. У яе цалкам выдаленыя грудзі, і яна не саромеецца казаць пра гэта. Як не саромеецца і не баіцца і свайго захворвання. Такая ўнутраная свабода, пагадзіцеся, дарагога варта. Наш менталітэт такі, што большасць імкнуцца схаваць ад навакольных сваю хваробу, адмаўляюць усё да апошняга. Як быццам бы рак – гэта іх асабісты грэх і загана, а не няшчасце. І пры гэтым людзі задыхаюцца ад адзіноты і бязвер’я. А побач можа жыць чалавек з такім жа дыягназам і гэтак жа пакутаваць ад адзіноты і дэпрэсіі…

Гісторыя Ірыны простая і складаная адначасова, як простае і неверагодна складанае жыццё любога з нас. «Раскажыце крыху пра сябе», – прашу я, і Ірына з гатоўнасцю адгукаецца…

«У мяне была насычаная, бурная маладосць, – пачынае яна. – Я на месцы сядзець не любіла. Заўсёды была лёгкая на ўздым, актыўна ўдзельнічала ў камсамольскіх справах. Мне патэлефанавалі, я хуценька сабралася і паехала …».
Яна кажа, што аптымістка, і што нават у самых дзікіх і горкіх сітуацыях магла перавярнуць іх так, каб насмяшыць людзей… Ірына – медсястра. Пасля мэдвучылішча атрымала размеркаванне ў Рэспубліканскі апёкавы цэнтр і адпрацавала ў ім 10 гадоў. Потым перайшла ў паліклініку, з яе – у бальніцу.

«Потым моцна захварэла мама, і я на 12 гадоў сышла з медыцыны, – успамінае Ірына. – Працавала на рынку. Для мяне галоўным было працаваць побач з домам і не быць залежнай ад сваёй работы. Калі ты медсястра і ў цябе дзяжурства, ты хочаш–не хочаш, але павінна прыйсці на яго. А на маёй тагачаснай працы, калі я бачыла, што маме дрэнна, я магла патэлефанаваць і сказаць, што не магу сёння прыйсці».

Тады, у 90–я гады, колькім з нас – кваліфікаваным інжынерам, настаўнікам, медработнікам давялося пайсці на рынак, прыстасоўваючыся да змяніўшагася жыцця. У кагосьці былі хворыя бацькі, камусьці трэба было выгадаваць і вывучыць дзяцей…

Але пасля смерці мамы Ірына вырашыла вярнуцца ў медыцыну. Пачынаць прыйшлося з нуля, бо трэба было пацвярджаць дыплом. Таму Ірына ўладкавалася спачатку санітаркай, а далей пайшла на платныя курсы для пацверджання дыплома.

Скончыла іх – і прыйшла ўладкоўвацца працаваць у хоспіс. «Пагаварыла з галоўным урачом, галоўнай медсястрой… – успамінае Ірына. – Гэта было ў 2006 годзе, тут якраз адкрывалася аддзяленне паліятыўнай дапамогі. З 1 жніўня 2006 года я выйшла на працу».

Зрабіла мамаграфію … і тут жа забылася пра яе

– А як вы самі захварэлі?

– У нас быў медагляд, – кажа мая субяседніца. – Тым, каму больш за 40 гадоў, трэба было прайсці мамаграфію. Мне было 44, але праходзіць яе я не хацела. «Мяне нічога не турбуе, навошта я пайду атрымліваць лішняе апрамяненне?» – думала я. Ніхто не прымушаў, вядома, але адна з нашых супрацоўніц паклікала мяне з сабой: «Давай сходзім разам, а потым зойдзем куды–небудзь пап’ём кавы…». І я адказала: «Ну, давай сходзім».

Так я 27 верасня зрабіла мамаграфію. І тут жа забылася пра яе, таму што на наступны дзень у мяне быў дзень нараджэння. А 29 верасня мяне выклікала да сябе галоўная медсястра і сказала, што ў мяне на мамаграфіі выяўлена наваўтварэнне.

– У мяне, вядома, адразу слёзы–соплі, – успамінае далей Ірына (наўрад ці гэта лёгка, але яна не падае выгляду, усміхаецца…). – Наша галоўурач як магла, старалася супакоіць мяне, хоць сама–то ведала, што нічога добрага няма…

Страціўшы галаву па валасах не плачуць

– Гэта было ў 2010 годзе, – працягвае свой аповяд Ірына. – Я легла ў гарадскі анкадыспансер, і ўжо на наступны дзень мне зрабілі аперацыю. Доктар мяне суцяшаў, маўляў, паглядзім, можа, усяго невялікі сегмент выдалім. Але я яму адразу сказала: «Выдаляйце ўсё радыкальна. Я, вядома, яшчэ маладая жанчына, і гэта няпростае рашэнне, але я яго прыняла. Таму што бачу, як вяртаюцца да нас нашы хворыя».

Падчас аперацыі мне ўскрылі і другую грудзь, таму што яна таксама падалася медыкам падазронай. Адну грудзь мне выдалілі цалкам, а ў другой – сегмент, і паслалі яго на біяпсію. Як аказалася па яе выніках, там таксама пачала нараджацца пухліна. І я зноў сказала, каб выдалялі ўсё радыкальна. Праз 9 дзён мне выдалілі другую грудзь… Пасля другой аперацыі было асабліва цяжка, развілося ўскладненне… Але я лічу так: страціўшы галаву па валасах не плачуць, – зноў усміхаецца Ірына.

(…У час нашай размовы ў ардынатарскую час ад часу заходзілі калегі Ірыны і пачуўшы, пра што мы гаворым, тактоўна спрабавалі рэціравацца. «Заходзьце, я не саромеюся», – казала яна, адкрытая душа…)

– Хіміятэрапіі мне спачатку не прызначылі, – працягвае свой аповяд гэтая сімпатычная светлавалосая жанчына. – Але потым я сама схадзіла да хіміятэрапеўтаў, і яны ўсё ж такі парэкамендавалі мне яе прайсці. Прапанавалі на выбар: адну лягчэйшую, другую больш цяжкую. Я выбрала больш цяжкую і прайшла чатыры курса.

Потым рэабілітолагі сказалі ёй: калі вы на працягу пары месяцаў не адновіце функцыі рукі пасля аперацыі, то яны не адновяцца ўжо ніколі. І Ірына, закусіўшы вусны, стала ўпарта яе распрацоўваць. І аднавіла!

«Першы час не магла глядзець на сябе ў люстэрка. Асабліва спачатку, калі былі гэтыя страшныя чырвоныя шрамы, – дзеліцца яна. – Але падумала: лепш я буду такой, але жывою. Жыццё каштоўней… ».

На МРЭК ёй не далі групы інваліднасці: маўляў, урачы вельмі добра яе пралячылі. А яна і не настойвала. Зараз нават рада гэтаму. «Калі б у мяне была група, я б не змагла больш працаваць у хоспісе, – кажа Ірына. – А для мяне вельмі важная гэта праца, я ўжо душой да яе прыкіпела».

Ад першай асобы: урокі жыцця

– Ці памяняла хвароба вашы погляды на жыццё?

– У мяне каштоўнасці памяняліся, калі я прыйшла працаваць у хоспіс, – адказвае мая суразмоўніца. – Менавіта тады я перагледзела сваё стаўленне да жыцця. Людзі часта мітусяцца па дробязях, але на самой справе нам трэба не гэта. А перш за ўсё – павага адзін да аднаго, і яшчэ трэба берагчы нервы – і свае, і чужыя. У мяне змянілася і стаўленне да смерці, з’явілася больш жалю да людзей.

…Бывае, з часам у людзей, якія бачылі шмат чужых пакут, успрыманне чужога болю прытупляецца. Але калі ты сам прайшоў праз пакуты, то вельмі добра разумееш, што гэта такое. І зусім па–іншаму рэагуеш на чужы боль. Так цяжэй, вядома. Таму што гэты боль прапускаеш праз сябе. Раней часам можна было паставіць «заслонку» паміж сабой і іншым чалавекам. Цяпер так не атрымліваецца.

…Яшчэ я зразумела, што трэба навучыцца жыць з гэтым дыягназам. Сядзець і біцца       галавой аб сценку – нічога не зменіцца. Гэты дыягназ ужо ёсць. Адмаўляць яго бессэнсоўна.

Мне дапамаглі выжыць мае сябры. Калі б у мяне не было столькі сяброў, у мяне, напэўна, апусціліся б рукі (Ірына жыве адна, у яе няма сям’і). Можа, я і моцная. Але без іх я б, напэўна, не справілася. Калі я ляжала ў бальніцы, да мяне бесперапынна прыходзілі людзі. Не было такога моманту, каб у мяне нікога не было ў палаце. Усе нашы доктары прыходзілі з хоспіса, малодшы медперсанал. Прыходзілі нават тыя, хто калісьці тут працаваў, а потым сышоў у іншае месца. Нават людзі, з якімі я працавала разам у 3–й клініцы 30 гадоў таму, і тыя пабывалі ў мяне ў бальніцы.

…На некаторыя рэчы пачынаеш глядзець па–іншаму. У кастрычніку маёй сяброўцы было 50 гадоў, і я ездзіла да яе ў Германію. У Варшаве мяне абакралі. Напэўна, калі б гэта адбылося раней, я б залілася слязьмі. А цяпер… Так, калі я выявіла гэта, у мяне сэрца ёкнула, але потым я села і падумала: пашпарт і квіток на месцы, значыць, еду далей.

Калі вярнулася ў Мінск, натуральна, распавяла знаёмым. Усе жахаліся: якое гора… А я слухаю і думаю: гэта ўсяго толькі грошы. Вядома, шкада іх, крыўдна, бо гэтая сума збіралася не адзін месяц. Але ў гэтым жыцці ёсць рэчы і больш важныя.

…Пасля таго як я даведалася пра сваю хваробу, я не стала іпахондрыкам. У мяне няма такога, што вось дзесьці закалола – і я бягу да доктара абследавацца. Трэба, вядома, своечасова правярацца, але не варта зацыклівацца на сваёй хваробе. Наогул, на сённяшні дзень я лічу сябе здаровай…

Урокі хоспіса

…У хоспісе, вядома, вельмі цяжка працаваць. Мы тут і за медсясцёр, і за псіхолагаў. Псіхолагі у нас таксама ёсць, але яны не працуюць ўвечары, напрыклад, ці ў выходныя дні. А хворыя могуць мець патрэбу ў падтрымцы ў любы момант. І сваякоў іх таксама трэба падтрымліваць. І калі хворы “сышоў”, трэба патэлефанаваць яго блізкім і знайсці словы, як ім пра гэта сказаць…

Тут адназначна не змогуць працаваць тыя, хто абыякава ставіцца да працы, хто прывык працаваць з 9 да 6 – і ўсё. Моладзь, якая яшчэ не прачула гэтае жыццё, слабыя людзі – гэта работа не для іх… У нас бываюць вельмі цяжкія ночы. Часам у хворых развіваюцца псіхозы, бо ў некаторых бываюць метастазы ў мозг, ды і агульная інтаксікацыя арганізма таксама можа прывесці да гэтага. Увогуле, выпадковыя людзі тут доўга не затрымліваюцца…

…На гэтай працы сутыкаешся з самымі рознымі праявамі чалавечай прыроды. Бывае шмат цяжкіх і нават агідных момантаў. Напрыклад, шмат прыкладаў меркантыльнасці, калі сваякі пачынаюць дзяліць спадчыну яшчэ не памерлага чалавека, ды яшчэ і пры ім.

Але я не стала думаць пра людзей горш. Таму што перад маімі вачыма ёсць і прыклады адданай любові, калі жонка па 5–6 гадоў самааддана даглядае хворага мужа, або, наадварот, муж літаральна здзімае парушынкі са сваёй смяротна хворай жонкі…

Святлана БУСЬКО
Звязда

Была ли эта статья полезна?

Добавить комментарий

Этот сайт использует Akismet для борьбы со спамом. Узнайте как обрабатываются ваши данные комментариев.